Οι Οικονομικές Εξελίξεις κατά τον 20ο Αιώνα

Tο αγροτικό ζήτημα

 

1^η Παράγραφος:

                 Οι εξελίξεις στον οικονομικό τομέα

ασκούν

πιέσεις στον αγροτικό τομέα

ΑΓΡΟΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ : Κυριαρχούσε μέχρι τον 19^ο  αιώνα

Σταδιακή υποχώρηση μετά τη βιομηχανική επανάσταση στον « Δυτικό κόσμο »

• Δυτικός κόσμος :   Η Ευρώπη ανήκει σ’ αυτόν.  - Η Ελλάδα βαδίζει με αργούς, «μεσογειακούς ρυθμούς» σ’ αυτήν την κατεύθυνση

ΕΛΛΑΔΑ: Η κατοχή γης παύει να είναι πηγή εξουσίας και κοινωνικού ταξικού κύρους ανοίγουν οι δρόμοι για την αγροτική μεταρρύθμιση.

ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ: 

Α. Κατάργηση μεγάλων ιδιοκτησιών

 Β. Κατάτμηση αξιοποιήσιμων εδαφών : μικρές παραγωγικές μονάδες οικογενειακού χαρακτήρα που ανταποκρίνονται καλύτερα στις νέες παραγωγικές και κοινωνικές συνθήκες

2^η Παράγραφος:

  Ελληνικός χώρος: Διευθέτηση του προβλήματος της έγγειας ιδιοκτησίας χωρίς εντάσεις  που παρατηρήθηκαν σε άλλα  Ευρωπαϊκά, Βαλκανικά κράτη.

 Αίτια:

1. Προοδευτική διανομή των εθνικών γαιών --> πλήθος αγροτών με μικρές και μεσαίες ιδιοκτησίες

2. Τα λίγα εναπομείναντα τσιφλίκια (Αττική-Βοιωτία) δεν προκάλεσαν ιδιαίτερο πρόβλημα

Αλλά η διεύρυνση του κράτους :

Επτάνησα (1864),

Άρτα ,

Θεσσαλία(1881)

 έφερε στο προσκήνιο το ζήτημα της μεγάλης ιδιοκτησίας

 

 Τσιφλίκια της Θεσσαλίας  σε  Πλούσιους  Έλληνες του Εξωτερικού

o        Διατηρούν το θεσμό των κολίγων

o        Ασκούν πολιτικές και κοινωνικές πιέσεις για κερδοσκοπία (παραγωγή σιταριού)

                 α. Δασμοί στο σιτάρι από τη Ρωσία

                 β. Τεχνητές ελλείψεις

3^η Παράγραφος

   ΕΝΤΑΣΕΙΣ    

Ψήφιση νόμων του 1907:

 Η ελληνική κυβέρνηση επιτρέπεται ν’ απαλλοτριώνει και να διανέμει σε ακτήμονες μεγάλες ιδιοκτησίες : Δύσκολη εφαρμογή - τριβές συγκρούσεις

( ΚΙΛΕΛΕΡ/1910 ) Τέλος Βαλκανικών πολέμων : Το ζήτημα γίνεται πιο περίπλοκο: Μουσουλμάνοι ιδιοκτήτες μεγάλων εκτάσεων στα νέα όρια της χώρας

4^η Παράγραφος  

  

Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος – Εθνικός διχασμός :Αποφασιστικό βήμα προς την ολοκλήρωση της αγροτικής μεταρρύθμισης

1917 :  Κυβέρνηση Ελ. Βενιζέλου (Θεσ/νίκη): ολοκλήρωση της μεταρρύθμισης

 ΔΙΠΛΟΣ ΣΤΟΧΟΣ:

1. Στήριξη και πολλαπλασιασμός των ελληνικών ιδιοκτησιών στις νεοαποκτηθείσες περιοχές

2. Αποκατάσταση προσφύγων και πρόληψη κοινωνικών εντάσεων στον αγροτικό χώρο

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

Δυνατή η απαλλοτρίωση μεγάλων ιδιοκτησιών στα χρόνια αμέσως μετά τον πόλεμο για την αποκατάσταση των προσφύγων 

5^η Παράγραφος

                          

Αναδιανομή:

o        Μακεδονία    85%,

o        Θεσσαλία   68%,

 Σύνολο χώρας :  40% των καλλιεργησίμων εκτάσεων

Μετά από λίγα χρόνια:

Προσφυγικό πρόβλημα  -->

 ολοκλήρωση αγροτικής μεταρρύθμισης  - ->

    

  καθεστώς μικροϊδιοκτησίας  

 

                   ΝΕΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ :

Οι μικροκαλλιεργητές δυσκολεύονται να εμπορευματοποιήσουν την παραγωγή – θύματα των εμπόρων

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ:

• 1. Αγροτική Τράπεζα
• 2. Κρατικοί οργανισμοί παρέμβασης
• 3. Παραγωγικοί συνεταιρισμοί

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ : Το Αγροτικό ζήτημα αποκτά νέο περιεχόμενο χωρίς εντάσεις( Ισπανία-Βουλγαρία- Ρουμανία )