ΚΕΙΜΕΝΑ ΛΑΤΙΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β' ΛΥΚΕΙΟΥ 4ο ΜΑΘΗΜΑ

ΚΕΙΜΕΝΑ ΛΑΤΙΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥ

4ο ΜΑΘΗΜΑ

ΤΑ ΗΘΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΡΩΜΑΙΩΝ

Apud antiquos Romanos  concordia  maxima sed avaritia minima erat. Romani in supliciis deorum magnifici sed domi parci erant. Iustitia inter se certabant et patriam curabant. In bello pericula audacia propulsabant et beneficiis amicitias parabant. Delecti consultabant patriae; eis corpus ex annis infirmum sed ingenium propter sapientiam validum erat.

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

Στους αρχαίους Ρωμαίους η ομόνοια  ήταν πάρα πολύ μεγάλη και η πλεονεξία ελάχιστη. Οι Ρωμαίοι  στην λατρεία των θεών ήταν μεγαλοπρεπείς αλλά στην ιδιωτική τους ζωή φειδωλοί.  Συναγωνίζονταν μεταξύ τους στη δικαιοσύνη και φρόντιζαν την πατρίδα τους. Στον πόλεμο τους κινδύνους με τόλμη απομάκρυναν και αποκτούσαν συμμαχίες με τις ευεργεσίες. Εκλεγμένοι (άνδρες) φρόντιζαν για την πατρίδα· αυτοί είχαν το σώμα αδύναμο από τα χρόνια αλλά το πνεύμα δυνατό από τη σοφία τους.

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ

Χρήση Πτώσεων

Η αφαιρετική εκφράζει την αναφορά iustitia ή τον τρόπο beneficiis

Εμπρόθετοι προσδιορισμοί

apud (πρόθεση + Αιτιατική) =στάση σε τόπο

in  (πρόθεση +Αφαιρετική) =χρόνος, αναφορά, κατάσταση

inter (πρόθεση + Αιτιατική) = αλληλοπάθεια

ex (πρόθεση + Αφαιρετική) = εξωτερικό αναγκαστικό αίτιο

propter (πρόθεση + Αιτιατική) = αιτία, εξωτερικό αναγκαστικό αίτιο

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ

ΟΥΔΕΤΕΡΑ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ Β’ΚΛΙΣΗΣ

Οι καταλήξεις των ουδέτερων ουσιαστικών της β’κλίσης είναι οι εξής:

ΕΝΙΚΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ                           ΠΛΗΘΥΝΤΙΚΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ

ΟΝ.    –um       regnum                                      -a           regna

ΓΕΝ.   –i          regni                                          -orum     regnorum

ΔΟΤ.  – o         regno                                         -is           regnis

ΑΙΤ.   – um      regnum                                      -a            regna

ΚΛ.    – um      regnum                                      -a            regna

ΑΦ.    – o         regno                                         -is           regnis

ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΠΑΡΑΤΑΤΙΚΟΥ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗΣ ΦΩΝΗΣ

Α’ ΣΥΖΥΓΙΑΣ ΡΗΜΑΤΩΝ

q       Θέμα Ενεστώτα + πρόσφυμα –ba + βασικές καταλήξεις

Το ρήμα amo σχηματίζεται ως εξής : ama – ba – m

Κλίνεται ως εξής :

amabam

amabas

amabat

amabamus

amabatis

amabant

ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΠΑΡΑΤΑΤΙΚΟΥ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗΣ ΦΩΝΗΣ

ΤΟΥ ΒΟΗΘΗΤΙΚΟΥ ΡΗΜΑΤΟΣ   SUM

eram

eras

erat

eramus

eratis

erant

ΔΕΙΚΤΙΚΗ ΑΝΤΩΝΥΜΙΑ

is, ea,-id

ΕΝΙΚΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ                                   ΠΛΗΘΥΝΤΙΚΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ

Ον.       is          ea              id                                   ei,ii,i       eae           ea

Γεν.      eius       eius           eius                               eorum      earum      eorum

Δοτ.       ei           ei              ei                                 eis,iis,is   eis,iis,is,   eis,iis,is

Αιτ.      eum       eam           id                                   eos          eas            ea

Κλητ.         -           -               -                                       -              -               -

Αφαιρ.   eo           ea             eo                                eis,iis,is   eis,iis,is    eis,iis,is

ΕΡΓΑΣΙΕΣ

1. Να γραφεί η μετάφραση του κειμένου:

Apud antiquos Romanos  concordia  maxima sed avaritia minima erat.Romani in supliciis deorum magnifici sed domi parci erant.Iustitia inter se certabant et patriam curabant.In bello pericula audacia propulsabant et beneficiis amicitias parabant.Delecti consultabant patriae;eis corpus ex annis infirmum sed ingenium propter sapientiam validum erat.

2.Να γραφούν  οι αρχικοί χρόνοι των ρημάτων του κειμένου:

3. Να γίνει συντακτική ανάλυση των όρων του κειμένου:

Apud antiquos Romanos  concordia  maxima sed avaritia minima erat. Romani in supliciis

deorum magnifici sed domi parci erant. Iustitia inter se certabant et patriam curabant. In bello

pericula audacia propulsabant et beneficiis amicitias parabant. Delecti consultabant patriae; eis

corpus ex annis infirmum sed ingenium propter sapientiam validum erat.

Ενδεικτική Σύνδεση - Συγγραφή κειμένου/ Παραγωγή λόγου

                                          ΦΡΑΣΕΙΣ  //  ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ 

                    ΓΙΑ ΤΗ   ΣΥΝΔΕΣΗ  ΠΑΡΑΓΡΑΦΩΝ // ΕΝΟΤΗΤΩΝ  

                                               ΣΤΗΝ  ΕΚΘΕΣΗ

•        Στο σημείο αυτό αξίζει να προσθέσουμε ότι..... 

•        Ειδικότερα  η/ο/το....... παρουσιάζει οδυνηρά αποτελέσματα τόσο στο άτομο όσο και στην κοινωνία.

•      Αναζητώντας τα αίτια του φαινομένου ίσως θα πρέπει να ανατρέξουμε σε όλους εκείνους τους φορείς που κοινωνικοποιούν το άτομο.

•       Η κρισιμότητα του.... καθιστά επιτακτική την άμεση επίλυσή του ή τουλάχιστον τη συνειδητοποίηση πως πρέπει ως κοινωνία να δράσουμε άμεσα.
• Χρήσιμο θα ήταν να εστιάσουμε.....

•       Το πρώτο και ίσως σπουδαιότερο βήμα είναι να κατανοήσουμε  πλήρως την αρνητική επίδραση του .... στη ζωή αλλά και το μέλλον μας.( + Μόνο έτσι θα δραστηριοποιηθούμε ώστε...)

•     Κανείς δε θα μπορούσε ν’ αρνηθεί ότι.......

•     Κάποιοι ίσως θα υποστήριζαν πως...... (όταν θέλουμε να παρουσιάσουμε την αντίθετη άποψη ώστε να επιχειρηματολογήσουμε)
• Μια ενδιαφέρουσα πτυχή του (θέματος) αφορά.....

Αδίδακτο κείμενο, Δ' Ενότητα, Δημοσθένης «Περί Συντάξεως» 28-31

 1. KEIMENO

[28] Ἁλλὰ νὴ Δία ταῦτα μόνον τότ’ εἶχε βέλτιον ἢ νῦν, τὰ δ’ ἄλλα χεῖρον. Πολλοῦ γε καὶ δεῖ,

ἀλλ’ ὅ τι βούλεσθ’ ἐξετάσωμεν. Οἰκοδομήματα μέν γε καὶ κόσμον τῆς πόλεως, ἱερῶν καὶ

λιμένων καὶ τῶν ἀκολούθων τούτοις, τοιοῦτον καὶ τοσοῦτον κατέλιπον ἐκεῖνοι ὥστε μηδενὶ

τῶν ἐπιγιγνομένων ὑπερβολὴν λελεῖφθαι, προπύλαια ταῦτα, νεώσοικοι, στοαί, τἆλλα, οἷς

ἐκεῖνοι κοσμήσαντες τὴν πόλιν ἡμῖν παρέδωκαν· [29] τὰς δ’ ἰδίας οἰκίας τῶν ἐν δυνάμει

γενομένων οὕτω μετρίας καὶ τῷ τῆς πολιτείας ὀνόματι ἀκολούθους ὥστε τὴν Θεμιστοκλέους

καὶ τὴν Κίμωνος καὶ τὴν Ἀριστείδου καὶ τῶν τότε λαμπρῶν οἰκίαν, εἴ τις ἄρ’ ὑμῶν οἶδεν

ὁποία ποτ’ ἐστίν, ὁρᾷ τῆς τοῦ γείτονος οὐδὲν σεμνοτέραν οὖσαν. [30] νῦν δ’, ὦ ἄνδρες

Ἀθηναῖοι, δημοσίᾳ μὲν ἡ πόλις ἡμῶν τὰς ὁδοὺς ἀγαπᾷ κατασκευάζουσα καὶ κρήνας καὶ

κονιάματα καὶ λήρους (καὶ οὐ τοῖς εἰσηγησαμένοις ταῦτ’ ἐπιτιμῶ, πολλοῦ γε καὶ δέω, ἀλλ’

ὑμῖν, εἰ ταῦθ’ ἱκανὰ ὑμῖν αὐτοῖς ὑπολαμβάνετ’ εἶναι), ἰδίᾳ δ’ οἱ τῶν κοινῶν ἐπί τῳ

γεγενημένοι οἱ μὲν τῶν δημοσίων οἰκοδομημάτων σεμνοτέρας τὰς ἰδίας οἰκίας

κατεσκευάκασιν, οὐ μόνον τῶν πολλῶν ὑπερηφανωτέρας, οἱ δὲ γῆν συνεωνημένοι

γεωργοῦσιν ὅσην οὐδ’ ὄναρ ἤλπισαν πώποτε. [31] τούτων δ’ αἴτιον ἁπάντων, ὅτι τότε μὲν

ὁ δῆμος δεσπότης ἦν καὶ κύριος ἁπάντων, καὶ ἀγαπητὸν ἦν παρ’ ἐκείνου τῶν ἄλλων

ἑκάστῳ καὶ τιμῆς καὶ ἀρχῆς καὶ ἀγαθοῦ τινὸς μεταλαμβάνειν, νῦν δὲ τοὐναντίον κύριοι μὲν

τῶν ἀγαθῶν οὗτοι, καὶ διὰ τούτων ἅπαντα πράττεται, ὁ δὲ δῆμος ἐν ὑπηρέτου καὶ

προσθήκης μέρει, καὶ ὑμεῖς ἀγαπᾶθ’ ἃν οὗτοι μεταδιδῶσι λαμβάνοντες.

                                         (Δημοσθένης «Περί Συντάξεως» 28-31 )

2.      ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ

κατέλιπον : άφησαν, κληροδότησαν

ἐπιγιγνόμενοι : μεταγενεστεροι

λελεῖφθαι: (λείπομαι) αδυνατώ, υπολείπομαι

νεώσοικοι : ναύσταθμοι

κρήνας : πηγές

κονιάματα :μικροεπισκευές

λήρους : ανοησίες

πολλοῦ γε καὶ δέω : πολύ απέχω (απ‘ αυτό)

ὑπολαμβάνω : νομίζω, θεωρώ

συνεωνημένος : αυτός που έχει αγοράσει

3. Παρατηρήσεις

1.Να γραφεί η μετάφραση του κειμένου:

 ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ

- Ονοματικοί προσδιορισμοί: Στην περίπτωση αυτού του είδους των προσδιορισμών, ανάμεσα σε δύο κλιτές λέξεις, δύο δηλαδή ονόματα, η μία προσδίδει έναν προσδιορισμό στην άλλη. Όταν και οι δύο λέξεις είναι στην ίδια πτώση έχουμε ομοιόπτωτο προσδιορισμό. Αν είναι σε διαφορετική πτώση μιλάμε για ετερόπτωτο προσδιορισμό. Στους ομοιόπτωτους προσδιορισμούς, όταν και οι δύο οι λέξεις είναι ουσιαστικά η λέξη που προσδιορίζει την άλλη είναι ή παράθεση ή επεξήγηση (μεταφράζεται με το δηλαδή). Εξετάζουμε πάντα το δεύτερο ουσιαστικό και αν αυτό σε σχέση με το πρώτο δηλώνει κάτι το πιο αφηρημένο, είναι στο πρώτο παράθεση (μεταφράζεται με το ο οποίος, η οποία, το οποίο). Αν όμως δηλώνει κάτι το πιο συγκεκριμένο, είναι στο πρώτο επεξήγηση. Παράθεση και επεξήγηση είναι δύο έννοιες αντίθετες.

   Π.χ. – Κῦρος, ὁ βασιλεύς (παράθεση) ( συγκεκριμένο --> αφηρημένο).

         - Βασιλεὺς ὁ Κῦρος (επεξήγηση) (αφηρημένο --> συγκεκριμένο).

            Όταν όμως από τις δύο λέξεις η μία είναι ουσιαστικό και η άλλη, που προσδιορίζει, είναι επίθετο, αντωνυμία, μετοχή, αριθμητικό, η δεύτερη αυτή λέξη θα είναι στο ουσιαστικό επιθετικός ή κατηγορηματικός προσδιορισμός.

   Π.χ.- Καλός άνθρωπος.

         - Αυτός ο άνθρωπος.

         - Δύο άνθρωποι.

         - Δυναμικός άνθρωπος.

·       Ο επιθετικός προσδιορισμός προσδίδει στη λέξη που αναφέρεται μια ιδιότητα μόνιμη, παντοτινή. Ενώ ο κατηγορηματικός μια ιδιότητα παροδική, προσωρινή.

   Κανόνας 1ος : Οι λέξεις πᾶς, ἅπας, ὅλος, μόνος, ἄκρος, μέσος, ἔσχατος, αὐτός, ἕκαστος, χρησιμοποιούνται πάντα ως κατηγορηματικοί προσδιορισμοί. Επιθετικοί είναι μόνο σε μία περίπτωση, όταν έχουν μπροστά τους άρθρο. Π.χ.- Ὁ αὐτὸς ἄνθρωπος,     - Οἱ ἅπαντες ἄνθρωποι.

   Κανόνας 2ος : Όλες οι άλλες λέξεις χρησιμοποιούνται πάντα ως επιθετικοί προσδιορισμοί και είναι κατηγορηματικοί μόνο σε μια περίπτωση, όταν έχει μπροστά του άρθρο το ουσιαστικό που προσδιορίζεται και δεν έχουν αυτές που προσδιορίζουν.

Π.χ.     - Καλὸς ὁ ἄνθρωπος.

- Ταχεῖα ἡ κρίσις.

Ιδιόμορφες περιπτώσεις Επιθετικού προσδιορισμού

•  Με τα ουσιαστικά ἀνήρ, γυνή, ἄνθρωπος, άλλα ουσιαστικά που αναφέρονται στα συγκεκριμένα και σημαίνουν ιδιότητα, επάγγελμα, εθνικότητα, είναι σ΄ αυτά επιθετικοί προσδιορισμοί.

Π.χ.     - Γέρων ἀνήρ.

- Ἀνὴρ Πέρσης ή Πέρσης ἀνήρ.

- Νοικοκυρά γυναίκα.

• Με τους γεωγραφικούς όρους ποταμός, λίμνη, ὄρος κτλ. τα κύρια ονόματά τους, όταν προηγούνται με το άρθρο και είναι του ίδιου γένους και αριθμού, είναι σ’ αυτά επιθετικοί προσδιορισμοί. Διαφορετικά έχουμε ή παράθεση ή επεξήγηση.

Π.χ.     - Ὁ Νέστος ποταμός.

- Ἡ Βόλβη λίμνη.

- Τὸ Πήλιον ὄρος.

•  Όταν ανάμεσα σε άρθρο και ουσιαστικό υπάρχει επίρρημα ή γενική πτώση ή εμπρόθετος θα είναι πρώτα μαζί με το άρθρο επιθετικός προσδιορισμός στο ουσιαστικό και στη συνέχεια θα το εξετάζουμε χωριστά ως επίρρημα ή ως γενική ή ως εμπρόθετο προσδιορισμό.

Π.χ.     - Οἱ νῦν ἄνθρωποι.

- Ὁ τοῦ βασιλέως θρόνος.

- Τὰς κατὰ νόμον ἡδονάς. (εμπρόθετος προσδιορισμός του τρόπου ή της συμφωνίας).

Ιδιόμορφες περιπτώσεις Παράθεσης

Παράθεση δέχονται και οι προσωπικές αντωνυμίες.

    Π.χ. - Ἐγώ ὁ Θεμιστοκλής.

            - Ἡμεῖς οἱ στρατηγοί.

 Επιμεριστική παράθεση ή παραθετικό επιμερισμό ή σχήμα καθ’ όλον και μέρος έχουμε, όταν το σύνολο και τα μέρη είναι στην ίδια πτώση. Τότε τα μέρη είναι στο σύνολο επιμεριστικές παραθέσεις (παραθέσεις που επιμερίζουν το σύνολο).

    Π.χ. Οἱ στρατιῶται οἱ μὲν ἡμίσεις ἐπορεύοντο, οἱ δὲ ἡμίσεις ἀνεπαύοντο.

 

           ( τῶν στρατιωτῶν )            Επιμεριστικές παραθέσεις

Κανονικά το σύνολο θα έπρεπε να τίθεται σε γενική διαιρετική.

 Με τις αντωνυμίες ἡμέτερος, ὑμέτερος, σφέτερος, η γενική της αντωνυμίας αὐτὸς χαρακτηρίζεται γενική παραθετική (παράθεση σε γενική πτώση).

    Π.χ. Λέγω τὰς ἡμετέρας αὐτῶν συμφοράς

                          (τὰς ἡμῶν αὐτῶν)

•  Προεξαγγελτική παράθεση: Όταν η παράθεση αναφέρεται σε ολόκληρο νόημα και όχι σε μια λέξη, τότε κανονικά προτάσσεται τότε μιλάμε για προεξαγγελτική παράθεση. Ως τέτοιες παραθέσεις χρησιμοποιούνται διάφορες στερεότυπες φράσεις.

    Π.χ. Τὸ λεγόμενον, τὸ αἰσχρότατον, τὸ δεινότατον, τοὐναντίον, τὸ τοῦ ποιητοῦ, τὸ τοῦ Ὁμήρου.

    Π.χ. – Τὸ δεινότατον πάντων, τέθνηκεν Ἰοκάστη.

Ιδιόμορφες περιπτώσεις Επεξήγησης

• Συχνά επεξηγείται  το ουδέτερο των αντωνυμιών . Π.χ. Λέγω ὑμῖν τοῦτο, ὅτι ἦλθεν Κῦρος.

• Ως επεξηγήσεις πέρα από ουσιαστικά χρησιμοποιούνται και άλλα μέρη του λόγου π.χ. απαρέμφατα, δευτερεύουσες προτάσεις κτλ.

    Π.χ. Εἷς οἰωνός ἄριστος, ἀμύνεσθαι περὶ πάτρης.

• Συχνά η επεξήγηση, για να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση, χρησιμοποιείται ταυτόχρονα με το ρήμα λέγω, ως αντικείμενο του ρήματος αυτού.

    Π.χ. Ἀπέκτειναν τὸν ἄνθρωπον, Σωκράτην λέγω.

Ασκήσεις

Να εντοπίσετε τους ομοιόπτωτους ονοματικούς προσδιορισμούς στις παρακάτω προτάσεις και να τους χαρακτηρίσετε συντακτικά.

1. Εὐδαίμων ἀνήρ

2. Δεινὸς ἀκοντιστής

3. Θαυμαστὴ δύναμις

4. Ναυτικὸν καὶ πεζὸν στράτευμα

5. Ἡ  Κορινθία ναῦς

6. Οἱ Ἕλληνες πελτασταί

7. Οὐδ' ἀναμείναντες τὸν αὐτόματον θάνατον

8. Ὁμως δ' ἀνάγκη τοῖς ἀρχαίοις ἔθεσι χρῆσθαι

 9. Πολλῆς ἔτι θεραπείας δεομένους

10. Πάντες δὲ οἱ στρατιῶται […] τὰ ἐπιτήδεια ἐκ τῶν χωρίων ἐλάμβανον

 11. Πᾶσαν ἔβλαπτε τὴν πόλιν

12. Κατέσκηπτε γὰρ ἐς  ἄκρας χεῖρας καὶ πόδας

13. Παυσανίας ὁ βασιλεὺς φθονήσας Λυσάνδρῳ

14. Ἑως ἀφίκοντο ἐς Ἀχαρνάς, χωρίον μέγιστον τῆς Ἀττικῆς

15. Ὁρμισάμενοι δὲ ἐς Σύβοτα λιμένα τῆς ἠπείρου

16. Καὶ τὸ πάντων δεινότατον, ὑμεῖς μὲν τοῦτον οὐ προὔδοτε, […] οὗτος δ᾽ ὑμᾶς νυνὶ προδέδωκεντα

17. Πέμπουσι […] ἐπὶ τὸν ἕτερον στρατηγὸν τῶν ἐπὶ Θρᾴκης, Θουκυδίδην τὸν Ὀλόρου |

18. Τὸ δίκην διδόναι μεγίστου κακοῦ ἀπαλλαγὴ ἦν, πονηρίας

19. Ταῦτα λέγω, ὡς τὸ παράπαν οὐ νομίζεις θεούς

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ

Γ’ ΚΛΙΣΗ – ουσιαστικά φωνηεντόληκτα - αφωνόληκτα

Αδίδακτο κείμενο, Γ' Ενότητα, Θουκυδίδης, Ε’ , 16

Επειδή δέ καί ἡ ἐν Αμφιπόλει ἧσσα τοῖς Αθηναίοις ἐγεγένητο καί ἐτεθνήκει Κλέων τε καί Βρασίδας, οἵπερ ἀμφοτέρωθεν μάλιστα ἠναντιοῦντο τῇ εἰρήνη, ὁ μέν διά τό ἐυτυχεῖν καί τιμᾶσθαι ἐκ τοῦ πολεμεῖν , ὁ δέ γενομένης ἡσυχίας καταφανέστερος νομίζων ἀν εἷναι κακουργῶν ἀπιστότερος διαβάλλων, τότε δή ἑκατέρα τῇ πόλει σπεύδοντες τά μάλιστα την ὁμολογίαν Πλειστοάναξ τε ὁ Παυσανίου , βασιλεύς  Λακεδαιμονίων, καί Νικίας ὁ Νικηράτου πλεῖστα τῶν τότε εὗ φερόμενος ἐν στρατηγίαις  πολλῷ δέ μᾶλλον προεθυμοῦντο ˙ Νικίας μέν βουλόμενος, ἐν ὧ ἀπαθής ἧν καί ἠξιοῦτο διασώσασθαι τήν εὐτυχίαν καί ἐς τε τό αὐτίκα πόνων πεπαύσθαι καί αὐτός καί τους πολίτας παῦσαι, καί τῷ μέλλοντι χρόνω καταλιπεῖν ὂνομα ὡς οὐδέν σφήλας τήν πόλιν διεγένετο , νομίζων ἐκ τοῦ ἀκινδύνου τοῦτο ξυμβαίνειν καί ὅστις ἐλάχιστα τύχη αὐτόν παραδίδωσι , τό δέ ἀκίνδυνον τήν ειρήνην παρέχειν.

  ( Θουκυδίδης, Ε’ , 16)

1. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ

γίγνομαι : συμβαίνω

ἐγεγένητο ἧσσα :συνέβη να νικηθούν

μάλιστα  :κυρίως

ἀπιστότερος  :  ο λιγότερο πιστευτός

διαβάλλω  : συκοφαντώ

εὗ φερόμαι   : έχω (αφήνω ) καλή φήμη

ἠξιοῦτο : κατείχε αξιώματα ( ἀξιοῦμαι )

ἐς τε τό αὐτίκα : στο παρόν

παῦσαι : να απαλλάξει

σφήλας  : σφάλλω à οδηγώ κάποιον σε λάθη , εδώ :την πόλη σε πόλεμο

διεγένετο : πέρασε τη ζωή του.

3. Παρατηρήσεις

1.Να γραφεί η μετάφραση του κειμένου:

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ

 ΣΥΝΤΑΞΗ     ΡΗΜΑΤΩΝ

ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΣΕ ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ:

1. Ρήματα που σημαίνουν ωφέλεια ή βλάβη με λόγους ή έργα: ὀνίνηµι, ὠφελῶ, εὐεργετῶ, εὖ

ποιῶ, βλάπτω, ἀδικῶ, εὖ λέγω, εὐλογῶ, κακῶς ποιῶ, κακῶς λέγω, λοιδορῶ, κολακεύω,

κακοποιῶ, κακουργῶ, θωπεύω, θεραπεύω, τιµωροῦµαι (=τιµωρώ).

2. Ρήματα καταδίωξης ή απόδρασης: θηρῶ, θηρεύω, διώκω, ἐνεδρεύω, φεύγω, ἀποφεύγω,

ἀποδιδράσκω, ζηλῶ.

3. Ρήματα διαφόρων σημασιών: φθάνω, λανθάνω, ἐπιλείπω, µένω, περιµένω, ὄµνυµι,

ἐπιορκῶ, κελεύω, οἰκῶ, σπεύδω, θαρρῶ, σιγῶ, σιωπῶ.

4. Ρήματα αμετάβατα που χρησιμοποιούνται ως μεταβατικά: αἰδοῦµαι, αἰσχύνοµαι,

φυλάττοµαι, εὐλαβοῦµαι, ἐκπλήττοµαι, καταπλήττοµαι, δακρύω, κλαίω, φοβοῦµαι,

δέδοικα, οἰµώζω, θρηνῶ, ποθῶ, πενθῶ, ἀλγῶ.

5. Τα ρήματα: ὁρῶ, κρατῶ (+αιτιατική=νικώ), ἀγαπῶ, ποθῶ, φιλῶ, ακούω (+αιτιατική,

δηλώνεται έµµεση αντίληψη), αἰσθάνοµαι (+αιτιατική κάποιες φορές, π.χ. ᾔσθετο βοήν).

ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΣΕ ΓΕΝΙΚΗ ΠΤΩΣΗ:

1. Ρήματα που σημαίνουν μνήμη ή λήθη: µιµνήσκοµαι, µέµνηµαι, µνηµονεύω, ἐπιλανθάνοµαι.

2. Ρήματα που σημαίνουν φειδώ και τα αντίθετά τους: φείδοµαι, ἀφειδῶ.

3. Ρήματα που σημαίνουν φροντίδα ή επιμέλεια και τα αντίθετά τους: φροντίζω, ἐπιµελοῦµαι,

προνοῶ, µέλει µοι τινός, κήδοµαι, µεταµέλει µοι τινός, µεταµέλοµαι, ὀλιγορῶ, ἀµελῶ.

4. Ρήματα που σημαίνουν επιθυμία: ἐπιθυµῶ, ἐρῶ (=αγαπώ), ἐρῶµαι (=επιθυµώ), ἐφίεµαι,

ὀρέγοµαι, γλίχοµαι.

5. Ρήματα που σημαίνουν απόλαυση: ἀπολαύω, ὀνίναµαι.

6. Ρήματα που σημαίνουν μετοχή: µετέχω, µεταλαµβάνω, κοινωνῶ, κληρονοµῶ, µέτεστί µοι

τινός.

7. Ρήματα που σημαίνουν πλησμονή: βρίθω, πίµπλαµαι, εὐπορῶ, γέµω, πλήθω, µεστῶ.

8. Ρήματα που σημαίνουν στέρηση: δέω, δέοµαι, δεῖ µοι τινός, χρῄζω, ἀπορῶ, στέροµαι,

σπανίζω.

9. Ρήματα που σημαίνουν γενικά αίσθηση (αφή, γεύση, όσφρηση, οσμή, ακοή): ἅπτοµαι, ψαύω,θιγγάνω, ἔχοµαι, ἀντέχοµαι, δράττοµαι, λαµβάνοµαι, ἐπιλαµβάνοµαι, ἀντιλαµβάνοµαι, γεύοµαι, ὀσφραίνοµαι, ὄζω, πνέω, ἀκούω (για άµεση αντίληψη), ἀκροῶµαι.

10. Ρήματα που σημαίνουν απόπειρα: πειρῶ, πειρῶµαι.

11. Ρήματα που σημαίνουν επιτυχία: τυγχάνω, ἐφικνοῦµαι, ἐξικνοῦµαι.

12. Ρήματα που σημαίνουν αποτυχία: ἀποτυγχάνω, ἁµαρτάνω, διαµαρτάνω, ἐξαµαρτάνω,

ψεύδοµαι (=αποτυγχάνω)

13. Ρήματα που σημαίνουν έναρξη ή λήξη: ἄρχω, ἄρχοµαι, λήγω, παύοµαι (=σταµατώ).

14. Ρήματα που σημαίνουν αρχή ή εξουσία και τα αντίθετά τους: ἄρχω, κρατῶ

(+γενική=εξουσιάζω), βασιλεύω, ἡγεµονεύω, δεσπόζω, στρατηγῶ, τυραννῶ, ἡγοῦµαι

(+γενική=είµαι αρχηγός).

15. Ρήματα που σημαίνουν χωρισμό: χωρίζοµαι.

16. Ρήματα που σημαίνουν αποχή: ἀπέχω, ἀπέχοµαι.

17. Ρήματα που σημαίνουν απομάκρυνση: διέχω, ἄπειµι, εἴκω (=υποχωρώ), παραχωρῶ.

18. Ρήματα που σημαίνουν απαλλαγή: ἀπαλλάττω, ἐλευθερῶ, λύω, ἀφίεµαι.

19. Ρήματα που σημαίνουν καταγωγή: εἰµί, γίγνοµαι, ἔφυν, πέφυκα.

20. Ρήματα που σημαίνουν σύγκριση, διαφορά, υπεροχή: ἡττῶµαι, λείποµαι, ἀριστεύω,

ἀπολείποµαι, ὑστερῶ, προέχω, µειονεκτῶ, περιγίγνοµαι, περίειµι, πρωτεύω, κρατιστεύω,

πλεονεκτῶ, ὑπερτερῶ, διαφέρω.

21. Ρήματα που είναι σύνθετα με τις προθέσεις: ἀπό, ἐκ, πρό, ὑπέρ, κατά.

22. Ρήματα διαφόρων σημασιών: φεύγω + γενική (=κατηγορούµαι για κάτι), ἑάλω + γενική

(=καταδικάζοµαι για κάτι), κρίνοµαι + γενική (=τιµωρούµαι σε...π.χ. θάνατο), αἰσθάνοµαι

+ γενική. Θυµήσου: ἁλίσκοµαι = κυριεύοµαι (για άψυχα), συλλαµβάνοµαι (για έµψυχα).

ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΣΕ ΔΟΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ:

1. Ρήματα σημαίνουν πρέπει, αρμόζει, ταιριάζει και τα συνώνυμά τους.

2. Ρήματα που σημαίνουν προσέγγιση ή συνάντηση απλή, φιλική ή εχθρική διάθεση: πλησιάζω, πελάζω, προσίηµι, ἐντυγχάνω, συντυγχάνω.

3. Ρήματα που σημαίνουν ακολουθία, διαδοχή: ἕποµαι, ἀκολουθῶ.

4. Ρήματα που σημαίνουν επικοινωνία, ένωση: ὁµιλῶ, χρῶµαι (συχνά συντάσσεται µε δύο δοτικές, από τις οποίες η µία είναι κατηγορούµενο της άλλης), µείγνυµαι, ἐπιµείγνυµαι, κεράννυµι.

5. Ρήματα που σημαίνουν φιλική ή εχθρική ενέργεια – διάθεση: εὐνοῶ, ἀρέσκω, βοηθῶ, ἀρήγω (=βοηθώ), ἀµύνω (=βοηθώ), τιµωρῶ (=βοηθώ), λυσιτελῶ, δουλεύω, πείθοµαι, χαλεπαίνω (=οργίζοµαι), ὀργίζοµαι, ἐνοχλῶ, µάχοµαι, στασιάζω, πολεµῶ, εἰς χείρας ἔρχοµαι (=συµπλέκοµαι), ἀπειλῶ, φθονῶ, ἐπιβουλεύω, λοιδοροῦµαι, ἀπειθῶ, ἐπιτιµῶ.

6. Ρήματα που σημαίνουν άμιλλα: ἁµιλλῶµαι.

7. Ρήματα που σημαίνουν φιλονικία: διαφέροµαι, ἐρίζω, ἀµφισβητῶ.

8. Ρήματα που σημαίνουν έριδα ή συμφιλίωση: σπένδοµαι (=συνθηκολογώ), σπονδὰς ποιοῦµαι, συναλλάττοµαι – διαλλάττοµαι – καταλλάττοµαι (=συµφιλιώνοµαι).

9. Ρήματα που σημαίνουν ισότητα και ομοιότητα: ἰσοῦται, ὁµοιάζω, ἔοικα.

10. Ρήματα που σημαίνουν συμφωνία: συµφωνῶ, ὁµολογῶ, ὁµονοῶ, συνᾴδω (=συµφωνώ), συναρµόττω (=ταιριάζω).

11. Ρήματα που είναι σύνθετα με τις προθέσεις: ἐν, σύν, ἐπί, περί, παρά, ὑπό, πρός.

12. Ρήματα διαφόρων σημασιών: ἡγοῦµαι + δοτική = οδηγώ, ἡγοῦµαι + ειδικό απαρέµφατο = νοµίζω ότι..., χρῶµαι + δύο δοτικές (η µία κατηγορούµενο της άλλης). ΔΙΠΤΩΤΑ ΡΗΜΑΤΑ:

ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΔΥΟ ΑΙΤΙΑΤΙΚΕΣ:

α) Η μία αιτιατική, η οποία είναι πρόσωπο ή περιεκτικό ουσιαστικό, ειναι το ΑΜΕΣΟ

αντικείμενο. Η άλλη, το πράγμα ή το άψυχο, είναι το ΕΜΜΕΣΟ αντικείμενο.

1. Ρήματα που σημαίνουν: ἀποκρύπτω, ἀποστερῶ, εἰσπράττω, ἱκετεύω, ἐρωτῶ, ἀνερωτῶ.

2. Ρήματα που σημαίνουν: ὑπενθυµίζω, διδάσκω.

3. Ρήματα που σημαίνουν: ἐνδύω.

4. Ρήματα που σημαίνουν: δρῶ, ἐργάζοµαι, ποιῶ, ἀγορεύω, λέγω, εὐεργετῶ (τα ρήµατα αυτά έχουν εξωτερικό και σύστοιχο αντικείµενο).

β) Η μία αιτιατική κατηγορούμενο της άλλης (με κατηγορούμενο του αντικειμένου σε αιτιατική  συντάσσονται τα κλητικά ρήματα, τα εκλογής, δοξαστικά και τα συνώνυμα του εἰµὶ και του  γίγνοµαι).

1. Ρήματα που σημαίνουν: λέγω, καλῶ, προσαγορεύω, ὀνοµάζω.

2. Ρήματα που σημαίνουν: ποιῶ, καθίστηµι, τίθηµι, ἀποδείκνυµι, ἀποφαίνω, αἱροῦµαι,

χειροτονῶ.

3. Ρήματα που σημαίνουν: νοµίζω, ἡγοῦµαι, κρίνω.

4. Ρήματα που σημαίνουν: ἔχω, δίδωµι, λαµβάνω, παραλαµβάνω, παρέχω.

5. Προσοχή: τα ρήματα αὔξω, τρέφω, αἴρω συντάσσονται με προληπτικό κατηγορούμενο του  αντικειμένου.

ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΗ ΠΤΩΣΗ:

Η αιτιατική είναι το ΑΜΕΣΟ, η γενική το ΕΜΜΕΣΟ αντικείμενο.

1. Ρήματα που σημαίνουν: πληρῶ, µεστῶ, γεµίζω, κενῶ, ἐρηµῶ, ἑστιῶ (=κάνω τραπέζι σε  κάποιον).

2. Ρήματα που σημαίνουν: ἀκούω, µανθάνω, πληροφοροῦµαι.

3. Ρήματα που σημαίνουν: λαµβάνω, ἄγω, ἕλκω.

4. Ρήματα που σημαίνουν: ἀπαλλάσσω, ἀπολύω, παύω, ἀποστερῶ, χωρίζω, εἴργω

(=εµποδίζω), κωλύω, ἐλευθερῶ.

5. Ρήματα που σημαίνουν: ἀνταλλάσσω, ἀγοράζω, πωλῶ, πιπράσκω, ὠνοῦµαι (=αγοράζω),  ἀποδίδοµαι (=πωλώ), ἀξιῶ, τιµῶ, ἐκτιµῶ.

(Στις παραπάνω 5 κατηγορίες ρημάτων η ΓΕΝΙΚΗ είναι ΓΕΝΙΚΗ ΤΗΣ ΑΞΙΑΣ σε θέση ΕΜΜΕΣΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ)

6. Ρήματα που σημαίνουν ψυχικό πάθημα: θαυµάζω, ἄγαµαι, ζηλῶ, ἐπαινῶ, εὐδαιµονίζω,  οἰκτίρω, µισῶ, µακαρίζω.

7. Ρήματα που σημαίνουν δικάζω και ανταποδίδω: αἰτιῶµαι, γράφοµαι, κρίνω, τιµωροῦµαι,  διώκω, δικάζω.

(Στις παραπάνω 2 κατηγορίες ρημάτων η ΓΕΝΙΚΗ είναι ΓΕΝΙΚΗ ΤΗΣ ΑΙΤΙΑΣ σε θέση ΕΜΜΕΣΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ)

8. Ρήματα που είναι σύνθετα με τις προθέσεις: ἀπό, ἐκ, κατά, πρό.

ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΔΟΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ:

Η αιτιατική είναι το ΑΜΕΣΟ, η δοτική το ΕΜΜΕΣΟ αντικείμενο.

1. Ρήματα που σημαίνουν: λέγω, δίδω, δεικνύω.

2. Ρήματα που σημαίνουν: ὑπόσχοµαι, παραγγέλλω.

3. Ρήματα που σημαίνουν: ἐξισώνω, ὁµοιάζω.

4. Ρήματα που σημαίνουν: ἀναµιγνύω, συνδιαλλάσσω.

5. Μερικά σύνθετα ρήματα με τις προθέσεις: ἐν, σύν.

ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΔΟΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ:

Η γενική είναι το ΑΜΕΣΟ, η δοτική το ΕΜΜΕΣΟ αντικείμενο.

1. Ρήματα που σημαίνουν: µετέχω, µεταδίδω.

2. Ρήματα που σημαίνουν: παραχωρῶ, φθονῶ.

3. Ρήματα που σημαίνουν: τιµῶ, τιµῶµαι.

Ασκήσεις

            1. Να βρείτε τα αντικείμενα των υπογραμμισμένων δίπτωτων ρημάτων που ακολουθούν και να μεταφράσετε τις προτάσεις.

Κριτίας μηδὲν ἀγαθὸν ἐποίησε τὴν πόλιν.

Τῆς ἐλευθερίας ἑκόντες παρεχωρήσατε Φιλίππῳ.

Ὁ δὲ τοῖς πονηροῖς ὁδὸν δείκνυσι.

Τὰ τῶν Θετταλῶν πράγματα πολλὴν ἀθυμίαν παρεῖχε Φιλίππῳ.

Ἐπλήρωσαν τὰ ταμεῖα σίτου.

Ἐπιστέλλει Εὐβοεῦσι τοιαύτας ἐπιστολάς.

Τοῖς φίλοις μεταδίδοτε τῶν ὑμετέρων ἀγαθῶν.

Φιλίππῳ Ἀμφιπόλεως παρακεχωρήκαμεν.

Ταῦτα ἐγὼ ἀπαγγελῶ βασιλεῖ.

Ἔδοσαν τούτῳ χρήματα οἱ βουλόμενοι ἀποστῆναι Ἀθηναίων.

Οἱ Κερκυραῖοι ἐκώλυσαν τὰς ναῦς τοῦ ἀποπλεῦσαι οἴκαδε.

Ἐπειράθησαν ἐκβαλεῖν ἡμᾶς τῆς πόλεως.

Ἐγὼ νομίζω χάριν ὑμᾶς τοῖς θεοῖς ὀφείλειν.

             

            2. Να τοποθετήσετε τις λέξεις της παρένθεσης στην κατάλληλη πτώση ως αντικείμενα, λαμβάνοντας υπόψη τους ρηματικούς τύπους από τους οποίους εξαρτώνται.

Οἱ ἀγροὶ οὐ φέρουσιν ……………………….. ……………………….. (καρποί, γεωργοί).

Ἂν νικῶμεν ὑμᾶς ἀρετῇ, ἡ νίκη ……………………….. ……………………….. φέρει (ἡμεῖς, αἰσχύνη).

Σωκράτης ἐδίδασκε ……………………….. ……………………….. (ἀρετή, νέοι).

Ἀλέξανδρος ἐνέδυσε ……………………….. ……………………….. (στρατιῶται, θώρακες).

Μεταδίδως ……………………….. ……………………….. (κύων, σῖτος).

Οἱ Ἀθηναῖοι κατέγνωσαν ……………………….. ……………………….. (οἱ στρατηγοί, θάνατος).

Σωκράτης ……………………….. οὐκ ἐπράττετο ……………………….. (οἱ αὐτοῦ ἐπιθυμοῦντες, χρήματα).

Δείξουσιν οἱ μαθηταὶ ……………………….. ……………………….. (ἡμεῖς, ὁδός).

Αἱ ἀκροπόλεις ἔφερον ……………………….. ……………………….. (κόσμος, αἱ πόλεις).

Τὰ μαθήματα ἀποτρέπει ……………………….. ……………………….. (οἱ νεώτεροι, πολλά ἁμαρτήματα).

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ

Δευτερόκλιτα επίθετα